أمّا سوءُ المِزاجِ الف . سوء مزاج فَنَقُولُ : إنَّ أسبابَ المَرَضِ الحارِّ خَمسَةٌ : سبب پيدايش بيماريهاى داراى طبع گرم پنج چيز است : - حَرَكَةٌ مُجاوِزَةٌ عَنِ الإعتِدالِ ، و هي إمّا نفسانيَّةٌ « 1 » ( كالغَضَبِ ) أو بَدَنيَّةٌ ( كَالمُبالَغَةِ في الرِّياضَةِ ) - و مُلاقاةُ حَرارَةٍ بِالفِعلِ - و مُلاقاةُ حَرارَةٍ بِالقُوَّةِ - و تَكاثُفُ المَسامِّ « 2 » - و العُفُونَةُ . - حركت بيش از اندازه عادى « 3 » ؛ خواه نفسانى باشد ( چون خشم « 4 » ) و خواه بدنى ( مانند ورزش بسيار « 5 » ) . - قرار گرفتن در معرض چيزهايى كه بالفعل يا بالقوه « 6 » داراى طبع گرم‌اند « 7 » . - تنگ شدن منافذ زيرين پوست . - عفونت « 8 » .

--> ( 1 ) . ب : النفسانية . ( 2 ) . ب : المسام و السدد . ( 3 ) . مراد از حركت بيش از اندازه در اينجا افراط در حركت نيست ، زيرا حركت مفرط ، از كثرت تحليل ، سبب برودت مىگردد . برگرفته از كتاب مفرح القلوب . ( 4 ) . بايد دانست كه خشم در هر حالتى مسخن است ، اما تاثير ديگر امور نفساني در بدن به اعتبار افراط و عدم افراط در آنها مختلف است . برگرفته از كتاب مفرح القلوب . ( 5 ) . در اينجا نيز مبالغه غير مفرط در ورزش مراد است ؛ زيرا افراط در ورزش ، از كثرت تحليل ، سبب تبريد بدن مىشود . برگرفته از كتاب مفرح القلوب . ( 6 ) . مثال براى در معرض حرارت بالقوه قرار گرفتن تناول غذا يا دوايى است كه بالطبع گرم باشد . همچنين ، استعمال ادويه‌اى كه بر خارج بدن احداث سخونت كنند . البته ، بايد دانست كه استعمال دواي گرم چه به صورت داخلى باشد و چه خارجى ايجاد سخونت مىكند ، ولى افراط در استعمال اشياي حاره بر ظاهر عضو ، به برودت باطن بدن منتهى مىگردد ، بنا بر جذب خون بر ظاهر ، لان السخونة تجذب الدم علي محلها . . برگرفته از كتاب مفرح القلوب . ( 7 ) . در اينجا ، مراد از حرارت ، حرارت غير مفرط است ، زيرا حرارت مفرط به برودت مىانجامد . برگرفته از كتاب مفرح القلوب . ( 8 ) . زيرا عفونت همچنان كه از حرارت غريبه متولد مىشود ، توليد حرارت غريبه نيز مىنمايد . برگرفته از كتاب مفرح القلوب .